نگاهی کوتاه به زندگینامه ی علمی و فرهنگی دکتر طاهره صفّارزاده‌

دکتر طاهره صفّارزاده، شاعر، نویسنده‌، نظریه پرداز، محقق، مترجم و استاد دانشگاه، در روز ۲۷ آبان ۱۳۱۵ در خانواده‌ای متوسط با پیشینه‌ای از مردان و زنانی تلاشگر، عارف، مردمگرا و ستم ستیز در سیرجان به دنیا آمد. پدر و مادرش را در ۵ سالگی از دست داد و تحت تکفل مادر بزرگ خود قرار گرفت که چشم پزشک و شاعر بود و در کرمان می زیست. خواهر بزرگترش نیز به اشاره مادربزرگ برای سرپرستی طاهره و رسیدگی به او ترک تحصیل کرد. او همواره طاهره را فرزند اول خود می‌دانست.

طاهره در ۶ سالگی تجوید، قرائت و حفظ قرآن را در مکتب محل آموخت‌. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در کرمان گذراند. نخستین شعرش را (به نام «بینوا و زمستان») در ۱۳سالگی سرود که نقش روزنام? دیواری مدرسه شد. اولین جایزه همان شعر را که یک جلد دیوان جامی بود، به پیشنهاد استاد باستانی پاریزی از دبیران آن زمان دبیرستان بهمنیار، از رئیس آموزش و پرورش استان دریافت کرد. نزد مردم ایران شهرت طاهره صفّارزاده با شعر «کودک قرن»پدید آمد که در نخستین کتاب شعر او به چاپ رسیده و توصیفی از وضعیت فرزند یک مادر اشرافی و ترسیمی از انحطاط فرهنگ غربگرایانه بود.

سال ششم دبیرستان را با رتبه نخست به پایان رساند و در امتحان ورودی دانشگاه در رشته‌های حقوق‌، زبان و ادبیات فارسی، و زبان و ادبیات انگلیسی قبول شد. چون تردید در انتخاب داشت خانواده او به استخاره رجوع کردند و در نتیجه در رشته زبان و ادبیات انگلیسی دانشگاه شیراز لیسانس گرفت‌. در این دوران بود که متوجه کاربردی نبودن واحدهای این رشته برای حال و آینده دانشجویان ایرانی شد.

در پی جدایی از سه سال زندگی با همسری معتاد و غیر قابل تحمل، به همراه فرزندش به تهران مهاجرت کرد. مدتی برای گذران زندگی به کار در یک شرکت بیمه، تدریس زبان انگلیسی و نوشتن داستان برای مطبوعات پرداخت. همزمان با مسئولیت صفحه شعر یکی از مجلات، به عنوان مترجم متون فنی در شرکت نفت استخدام شد اما به دنبال یک سخنرانی در اردوی تابستانی فرزندان کارگران شرکت نفت علیه تبعیض موجود و عوامل ستمی که مایه فقر و محرومیت کارگران و فرزندان آنها بود، مجبور شد کار خود را ترک کند.

شاعری جهانی
طاهره صفّارزاده مدتی پس از درگذشت فرزندش برای ادامه تحصیل به انگلستان و سپس به آمریکا رفت‌. در دانشگاه آیووا، هم در گروه نویسندگان بین‌المللی پذیرفته شد و هم به کسب درجه MFA نایل آمد. MFA (مخفف Master of Fine Arts به معنی: استاد هنرهای زیبا) درجه ای مستقل از PhD است که به نویسندگان و هنرمندانی دارای لیسانس در یک رشته هنری یا ادبی که داوطلب تدریس در دانشگاه باشند اعطا می‌شود. آنها باید قبل از ورود به این دورة تحصیلی از عهدة امتحانی جامع  که حتی برای دانشجویان آمریکایی دشوار است ــ برایند. در این دوره، شاعران و نویسندگان به جای یادگیری محفوظات، به آموختن نقد ادبی به ‌صورت نظری و عملی و اجرای پروژه‌های ادبی و هنری متنوع شامل مطالعات وسیع درباره آثار نویسندگان، شاعران و هنرمندان می‌پردازند. همچنین باید یک رشته دیگر را به عنوان هنر دوم برگزینند. دوره آن یک سال بیش از فوق لیسانس است و استخدام دارنده این مدرک برای تدریس نظری و عملی در دانشگاههای آمریکا با پایه دکتری صورت می‌گیرد. طاهره صفّارزاده، ضمن گذراندن دروس دیگر، برای درسهای اصلی «شعر امروز جهان‌«، موضوعهای «نقد ادبی‌«، «نقد عملی ترجمه» و«سینمای مستند» را انتخاب کرد. سینما را نیز به عنوان هنر دوم برگزید و دو فیلم کوتاه ساخت.

در این دوران طاهره صفّارزاده در پی دست یافتن به زبان خاص شعری، و در نتیجه مطالعاتی مستمر، به تعاریف و نظریات جدیدی در زمینه هنر و به ویژه شعر توفیق یافت. نخستین نمونه این قبیل شعرهایش او را به شهرت، اعتبار و احترامی قابل توجه در میان شاعران و نویسندگان کشورهای مختلف جهان رساند و ارتباطهای ادبی متقابلی را میان او و شاعران و هنرمندان دیگر کشورها پدید آورد.

کتاب The Red Umbrella (چتر سرخ) نام مجموعه ای کوچک از شعرهای انگلیسی طاهره صفّارزاده است که در سال ۱۹۶۸ میلادی از سوی دانشگاه آیووا به چاپ رسیده است. بسیاری از شعرهای این کتاب به زبانهای گوناگون شرقی و غربی ترجمه شده اند. هم اینک شعرهای انگلیسی طاهره صفّارزاده در برخی از کشورها به عنوان واحدهای درسی تدریس می شوند.

اصل شعرهای انگلیسی یا ترجمه فارسی شعرهای او به زبانهای گوناگون، مایة انگیزش برخی از موسیقیدانان برای خلق آثاری بر اساس آنها بوده است. از جمله یوآخیم ف. و. اشنایدر (Joachim F. W. Schneider) موسیقیدان آلمانی بر روی ترجمة آلمانی خانم آنماری شیمل ــ خاور شناس و پژوهشگر معروف فرهنگ اسلامی ــ از چند شعر طاهره صفّارزاده موسیقی نهاده و دیوید فدرولف (David Federolph) موسیقیدان آمریکایی بر چند شعر کتاب The Red Umbrella موسیقی نهاده است.

علمی سازی ترجمه
در بازگشت به ایران اگرچه به دلیل روشنگریهای سیاسی در ایران و خارج، مشکلاتی برای استخدام دکتر طاهره صفّارزاده وجود داشت اما چون در کارنامه‌اش از ۴۸ واحد درسی ۸ واحد ترجمه ثبت شده بود و کمبود و نبود استاد ترجمه برای رشته‌های زبان خارجی باعث گله‌مندی گروه های زبان بود، در سال ۱۳۴۹ مقامات آن زمان با استخدام او در دانشگاه ملی (شهید بهشتی) موافقت کردند.

دکتر طاهره صفّارزاده پایه‌گذار آموزش ترجمه به عنوان یک علم و برگزارکننده نخستین کارگاه «نقد عملی ترجمه» در دانشگاههای ایران محسوب می‌شود. اگرچه سابقه برگردان آثار ادبی و مذهبی به ۲۰۰ سال قبل از میلاد مسیح می‌رسد اما تا اوایل سالهای ۱۹۶۰ میلادی، ترجمه‌، حرفه‌ای ذوقی و غیر آکادمیک به شمار می‌رفت و تدریس آن به برنامه‌های آموزشی دانشگاه های مغرب زمین راه نیافته بود.

دانشگاه آیووا بنا به درخواست شاعران و نویسندگان «کارگاه نویسندگی‌»، اولین مرکزی بود که به گنجاندن این درس در برنامه آموزشی رشته‌های زبان و ادبیات اقدام ورزید. صفّارزاده حدود ۳ سال بعد در کنار نویسندگان دانشجو به بهره‌مندی هایی از این آموزش جدید دست یافت‌. در کلاس به سبب تنوع زبانهای خارجی در بین شرکت کنندگان‌، بررسی متون ترجمه شده‌، در تنها سطح صحّت وبلاغت زبان انگلیسی‌، فارغ از مقایسه با متن اصلی از سوی استاد انگلیسی زبان انجام می‌شد که در عین حال امری اجتناب‌ناپذیر بود. اما صفّارزاده با هدف علمی سازی وسامان بخشی ترجمه در ایران، با موافقت استادش به جای شرکت در کلاس به منظور تدوین یک روش جامع و کاربردی، با مراجعه به کتابخانه ها و کتابفروشی ها به مطالعه، یادداشت برداری و گردآوری نوشته ها، سخنرانیها و عقاید صاحبنظران درباره روش ترجمه پرداخت و متد مورد نظر را یافت.

بر این اساس از ابتدای تدریس خود در ایران روشی مبنی بر شناخت و تطابق مفهومی‌، دستوری و ساختاری دو زبان مبدأ و مقصد ابداع کرد و این شیوه پیشنهادی در درسی که سابقه تدریس قانونمند نداشت نزد بسیاری از همکاران وی الگو قرار گرفت‌. پس از پیروزی انقلاب اسلامی تعیین کتاب «اصول و مبانی ترجمه‌« اثر وی به عنوان کتاب درسی، در شناخت نظریه‌ها و نقد عملی ترجمه به ویژه برای دانشجویان رشت? ترجمه‌ مفید افتاد. این کتاب در کارگاههای ترجمه مورد استفاده قرار گرفت و نقشی مؤثر در صحن? ترجم? ایران ایفا کرد. چند سال بعد بود که کتابی در این علم در انگلستان منتشر شد.

شعر طنین، طنین شعر
طاهره صفّارزاده در زمینه شعر و شاعری هم به دلیل مطالعات و تحقیقات ادبی در زمینة شعر امروز، به معرفی زبان و سبک جدیدی از شعر توفیق یافت که عنوان «شعر طنین» بر آن نهاد؛ زمزمه ای روشنفکرانه که بی دغدغه وزن، با استعاره ای روشن، حرکتی در ذهن خواننده بیاغازد. از آنجا که نمونه های این قبیل شعرهای طاهره صفّارزاده با توجه به مضامین و درونمایه های خود از گونه شعر مقاومت دینی و طنز سیاسی‌ به شمار می  آمد و حکومت‌پسند نبود، شعر طنین‌ در آغاز بسیار بحث‌انگیز شد. سرانجام در سال ۱۳۵۵ به اتهام نوشتن شعر مقاومت دینی و امضا نکردن برگه عضویت اجباری در حزب رستاخیز از دانشگاه اخراج شد.

درونِ ‌‌مذهبی صفّارزاده در ایام خانه نشینی و مشاهده پاره‌ای خیانت های سیاسی و اجتماعی، بیش از پیش متوجه حمایت خداوند گردید و تحوّلی شدید در وی ایجاد شد آن گونه که در زمان خانه‌نشینی، تمام وقت خود را وقف خواندن تفاسیر و مطالعات قرآنی کرد. کتاب «سَفَر پنجم» او که دربرگیرنده اشعار مقاومت با مضامین دینی است در سال ۱۳۵۶ تنها در دو ماه به سه چاپ با شمارگان سی هزار رسید.

زیربنای حوزه هنری و مسئولیت های تازه
طاهره صفّارزاده با آگاهی از خلأ فرهنگی نهضت اسلامی‌، در آغاز نهضت به کمک نویسندگان سرشناس و متعهد مسلمان اقدام به تأسیس مرکزی به نام «کانون فرهنگی نهضت اسلامی» کرد. در مدت مسئولیت او قبل از پیروزی انقلاب اسلامی حدود ۳۰۰ هنرجو در رشته‌های سینما، عکاسی‌، تئاتر، نقاشی‌، گرافیک‌، شعر و داستان‌، به همت استادانی که توقع حق التدریس نداشتند، در آن مرکز پرورش یافتند که اندکی بعد از چهره ها و مسئولان فرهنگی و هنری انقلاب اسلامی شدند. کانون فرهنگی نهضت اسلامی‌ پس از آن که صفّارزاده آن را به جوان ها واگذار کرد، به «حوزه اندیشه و هنر اسلامی» و بعدها به «حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی» تغییر نام داد.

وی در سال ۱۳۵۸ با دکتر عبدالوهاب نورانی وصال، ادیب، شاعر، نویسنده و استاد دانشگاه ازدواج کرد و این زندگی مشترک تا زمان درگذشت آن استاد (دیماه ۱۳۷۳) ادامه داشت.

دکتر طاهره صفّارزاده پس از پیروزی انقلاب اسلامی از سوی همکاران خود در دانشگاه شهید بهشتی به عنوان رئیس دانشگاه و نیز رئیس دانشکده ادبیات انتخاب شد. همزمان با سرپرستی دانشکده ادبیات «طرح بازآموزی دبیران‌« را به اجرا درآورد که از طرح های ضروری برای برطرف ساختن نقاط ضعف آموزشهای پیش از دانشگاه است.

طرح زبان تخصصی دانشگاهها
در سال ۵۹ برخی گروه ها با تدریس زبان های خارجی در ایران مخالفت کردند. اما پیرو مقالات انتقادی دکتر طاهره صفّارزاده درباره ضرورت آموزش زبان های خارجی در رشته‌های علمی، از سوی ستاد انقلاب فرهنگی برای مسئولیت برنامه‌ریزی زبان های خارجی از وی دعوت به عمل آمد. در این مسئولیت با همکاری استادان باتجربه تغییرات مفیدی در برنامه‌ها پدید آورد و پیرو طرحی که از سوی او تقدیم ستاد انقلاب فرهنگی گردید و به تصویب رسید برای نخستین بار برای کلیه رشته‌های علمی دانشگاه ها کتاب های زبان تخصصی به زبانهای انگلیسی‌، فرانسه‌، آلمانی و روسی در سطوح مختلف تألیف شد.

این فعالیت ارزشمند، در آموزش علوم و فنون، پژوهش های علمی و ارتباط متقابل با جهان خارج در جهت استقلال علمی و فرهنگی در سال های بعد از انقلاب بسیار مؤثر بوده است‌. وی حدود ۱۷ سال بدون چشمداشت مادی سرپرست اجرایی طرح بود. ۳۶ عنوان از ۸۰ عنوان کتابی که به همت دکتر صفّارزاده به نظام آموزشی دانشگاه های کشور راه یافتند، برخوردار از ویراستاری خود اوست‌. پس از آن به دلیل عدم موافقت سازمان «سمت» با روزآمدسازی متون زبان تخصصی از این طرح کناره گرفت و خانه-نشین شد.

نظریه پردازی و حرکت آفرینی
دکتر طاهره صفّارزاده نظریه ها و فکرهای ارزنده‌ای در زمینه نقد ادبی‌، نقد ترجمه و ترجمه تخصّصی‌ به جامعه ادبی و علمی عرضه کرده است‌. «نظریه ترجمه تخصصی»‌ که تأثیر آن موفقیت در آموختن رشته‌های مختلف علمی از طریق تمرکز ذهن بر واژگان تخصصی است‌، به تأیید متخصصان مغز و اعصاب رسیده است‌. تمرینهای «معادل یابی واژگان تخصصی» به منظور تأمین این هدف آموزشی‌، بر اساس همین نظریه، از سوی مؤلفان کلیه کتاب های زبان تخصصی در این کتاب ها گنجانده شده است‌. نیز در زمان همکاری او با فرهنگستان زبان و ادب فارسی طرح وی برای تهیه «فرهنگ های تخصصی» که با ضوابط علمی و پیشنهادهای جدید تدوین شده بود، به تصویب رسید و مورد بهره‌برداری اهل علم قرار گرفت‌. او همچنین پیشنهاددهنده تأسیس «مرکز ترجمه قرآن به زبان های خارجی» و نیز «انجمن قلم» بوده است.

در «فستیوال شعر آسیایی داکا» که در سال ۱۳۶۵ (۱۹۸۷ میلادی) برپا شد، مسئولان برگزاری جشنواره، دکتر طاهره صفّارزاده را به عنوان یکی از پنج عضو بنیانگذار کمیته ترجمه آسیا برگزیدند. رئیس فستیوال درباره این انتخاب گفت‌: "ما معتقدیم که یک نفر، آن هم در این سر دنیا از علم ترجمه حرف زده و اصولی عرضه کرده و آن یک نفر خانم دکتر صفّارزاده است‌."

در خدمت متون مقدس
ضمن برنامه‌ریزی زبان های خارجی‌، به پیشنهاد دکتر صفّارزاده درسی با عنوان «بررسی ترجمه‌های متون اسلامی» در برنامه گنجانده شد و تدریس این واحد درسی موجب توجه این استاد ترجمه به اشکال های معادل یابی ترجمه‌های فارسی و انگلیسی قرآن مجید گردید. وی در کتاب «ترجمه‌ی مفاهیم بنیادی قرآن مجید» به کشف یکی از کاستی های مهم ترجمه‌های فارسی و انگلیسی - یعنی عدم ایجاد ارتباط نامهای خداوند (اسماءُ الحسنی‌) با آیات قرآن از سوی مترجمان - دست یافته است که این تشخیص می‌تواند سرآغاز تحولی در ترجمه کلام الهی به زبانهای مختلف باشد.

این برخورد علمی او را برانگیخت که به خدمت ترجمه قرآن به دو زبان انگلیسی و فارسی همت گمارد. «قرآن حکیم» حاصل ۲۷ سال مطالعه قرآن مجید، آموختن زبان عربی و تحقیق و یادداشت‌برداری از تفاسیر و منابع قرآنی است که از مراجعه به کلام الهی برای کاربرد در شعر آغار شد و به ترجمه ای مفهومی، سلیس، روان و قابل فهم همگان از قرآن به دو زبان انجامید. شرح این توفیق در مقدمه کتاب «ترجمه‌ی مفاهیم بنیادی قرآن مجید» و نیز دو مقدمه فارسی و انگلیسی «قرآن حکیم‌« آمده است‌.

این ترجمه و تجربة حاصل از آن، دکتر صفّارزاده را موفق به ترجمة برخی از مشهورترین متون یا دعاهای مورد توجه شیعیان کرد که آنها نیز همین ویژگیهای ترجمة مفهومی را دارند. استقبال فارسی زبانان و انگلیسی زبانان از این ترجمه ها نشان می دهد که تا چه اندازه جای این گونه برگردانها از متون مقدس خالی است.

نمونه و افتخارآفرین
دکتر صفّارزاده در سال ۱۳۷۱ از سوی وزارت علوم و آموزش عالی به عنوان «استاد نمونه» معرفی شد. در سال ۱۳۸۰ نیز پس از انتشار ترجمه «قرآن حکیم‌« به افتخار عنوان «خادم‌القرآن‌« نایل آمد.

وی در ماه مارس سال ۲۰۰۶ میلادی همزمان با برپایی جشن روز جهانی زن‌، از سوی «سازمان نویسندگان آفریقا و آسیا» (Afro-Asian Writers' Organization) به عنوان شاعر مبارز و زن نخبه و دانشمند مسلمان برگزیده شد. در بخشی از نامه این سازمان آمده است: «از آنجا که دکتر طاهره صفّارزاده ــ شاعر و نویسنده برجسته ایرانی ــ مبارزی بزرگ و نمونه والای یک زن دانشمند و افتخارآفرین مسلمان است، این سازمان ایشان را به پاس سابقه طولانی مبارزه و کوششهای علمی گسترده به عنوان شخصیت برگزیده سال جاری انتخاب کرده است.»

در نخستین جشنواره بین المللی شعر فجر که بهمن ۱۳۸۵ برگزار شد، هیئت داوران با بیشترین آرا طاهره صفّارزاده را به عنوان برگزیده بخش شعر نو (سپید و نیمایی) معرفی کردند.

در عرصه تألیف و ترجمه
از دکتر طاهره صفّارزاده علاوه بر مقالات و مصاحبه‌های علمی و اجتماعی، تاکنون یک مجموعه داستان، ۱۲ مجموعه شعر، ۵ گزیده اشعار و ۱۳ اثر ترجمه یا درباره نقد ترجمه در زمینه‌های ادبیات‌، علوم، قرآن، علوم قرآنی، حدیث و علوم حدیث انتشار یافته وگزیده سروده‌های او به زبانهای گوناگون جهان ترجمه شده‌اند.

آثار دکتر طاهره صفّارزاده
قصه
۱. پیوندهای تلخ، ۱۳۴۱ (چاپ اول)

شعر
۱. رهگذر مهتاب، از ۱۳۴۱ (چاپ دوم)
۲. The Red Umbrella (چتر سرخ) (سروده‌هایی به زبان انگلیسی)، آیووا ۱۹۶۷م. = ۱۳۴۷ش.
۳. دفتر دوم، از ۱۳۴۹(چاپ چهارم)
۴. طنین در دلتا، از ۱۳۴۹(چاپ چهارم)
۵. سدّ و بازوان، ‌از ۱۳۵۰ (چاپ سوم)
۶. سَفَر پنجم،‌ از ۱۳۵۶ (چاپ ششم)
۷. بیعت با بیداری، از ۱۳۵۸ ‌(چاپ سوم)
۸. مردان منحنی، از ۱۳۶۶ (چاپ دوم)
۹. دیدار صبح، از ۱۳۶۶ (چاپ دوم)
۱۰. روشنگران راه،‌ ۱۳۸۴ (چاپ اول)
۱۱. در پیشواز صلح‌، از ۱۳۸۵ (چاپ دوم) (چاپ اول آن به عنوان نخستین کتاب از مجموعه «گزیده ادبیات معاصر» با عنوان: «گزیده ادبیات معاصر- ۱: طاهره صفارزاده»، از ۱۳۷۸ به وسیله نشر نیستان منتشر شد و به چاپهای متعدد رسید.)
۱۲. از جلوه های جهانی، ۱۳۸۶ (چاپ اول)

گزیده شعر
۱. حرکت و دیروز، از ۱۳۵۷ (چاپ دوم)
۲. Selected Poems (گزیده اشعار: فارسی و ‌انگلیسی‌)، ۱۹۸۷م. = ۱۳۷۸ش. (چاپ اول)؛ و چاپ دوم آن با عنوان:The Whiteness of the Black`s Voice (سپیدی صدای سیاه)، ۲۰۰۶ م. = ۱۳۸۵ ش.
۳. اندیشه در هدایت شعر، ۱۳۸۴ (چاپ اول)
۴. هفت‌سفر، ۱۳۸۴ (چاپ اول)
۵. طنین بیداری، ۱۳۸۷(چاپ اول)

اصول ترجمه، نقد ترجمه، ترجمه
۱. اصول و مبانی ترجمه: تجزیه و تحلیلی از فن ترجمه ضمن نقد عملی آثار مترجمان، از ۱۳۵۸ (چاپ هشتم)‌
۲. ترجمه‌های نامفهوم،‌ از ۱۳۸۴ (چاپ دوم)
۳. ترجمه ی مفاهیم بنیادی قرآن مجید (فارسی و انگلیسی)، از ۱۳۷۹ (چاپ دوم)
۴. ترجمه قرآن حکیم (سه زبانه: متن عربی با ترجمه فارسی و انگلیسی)، از ۱۳۸۰ (چاپ هفتم)
۵. ترجمه قرآن حکیم (دو زبانه: متن عربی با ترجمه فارسی)، از ۱۳۸۲ (چاپ دوم)
۶. ترجمه قرآن حکیم (دو زبانه: متن عربی با ترجمه انگلیسی)، ۱۳۸۵ (چاپ اول)
۷. لوح فشرده قرآن حکیم (سه زبانه: متن عربی با ترجمه فارسی و انگلیسی)، از ۱۳۸۳ (نشر دوم)
۸. معجزه (لوح فشرده صوتی و ترجمه قرآن حکیم، جزء ۲۹ و جزء ۳۰)، از ۱۳۸۴ (نشر دوم)
۹. ترجمه دعای عرفه: دعای امام حسین علیه‌السلام در روز عرفه (متن عربی با ترجمه فارسی)، از ۱۳۸۱ (چاپ دوم)
۱۰. ترجمه دعای ندبه و دعای کمیل (متن عربی با ترجمه فارسی)، از ۱۳۸۳ (چاپ دوم)
۱۱. مفاهیم قرآنی در حدیث ‌نبوی: گزیده‌ای از نهج‌الفصاحه با ترجمه فارسی و انگلیسی، از ۱۳۸۴ (چاپ دوم)
۱۲. ترجمه دعای جوشن کبیر، ۱۳۸۵ (چاپ دوم)
۱۳. گزیده نهج البلاغه (متن عربی با ترجمه فارسی و انگلیسی)، ۱۳۸۷(چاپ اول)

برای آگاهی از زندگی، اندیشه ها و آثار دکتر طاهرة صفارزاده می توانید به کتاب زیر مراجعه فرمایید:
«بیدارگری در علم و هنر: شناختنامة طاهره صفّارزاده (شاعر، نظریه پرداز، مترجم، دین پژوه و عارف ایرانی)»، به کوشش سیّد علی محمّد رفیعی، نشر هنر بیداری، تهران، ۱۳۸۶.

خلاصه ای از فعالیت ها و خدمات علمی و فرهنگی دکتر طاهره صفارزاده :

۱- شاعر و نظریه پرداز شعر مقاومت دینی، با سابقه طولانی مبارزه با استعمار و استبداد، داری نظریه یی مهم در زمینه شعر و نقد ادبی، که اشعار یشان در کشور و به ویژه خارج از یران همواره مورد استقبال آزادیخواهان، استقلال طلبان و مبارزان انساندوست بوده و در برخی دانشگاه‌هی جهان تدریس می‌شود و به وسیله افرادی همچون خانم آنماری شیمل به زبان‌هی مختلف ترجمه شده است. شاعران متعهد نسل انقلاب نیز خود را تحت تأثیر ین شاعر می‌دانند.
۲- مترجم تحول‌گرا و بنیان‌گذار نقد علمی ترجمه در جهان ، مؤلف نخستین کتاب درباره اصول و مبانی ترجمه، داری نظریه‌هیی مهم درباره آموزش زبان، زبان علم و ترجمه تخصصی که به تیید اهل فن در جهان رسیده است.
۳- مبتکر و سرپرست طرح زبان تخصصی دانشگاهی پس از انقلاب فرهنگی که بدون چشمداشت مادی به مدت ۱۶ سال از طریق سرپرستی تألیف ۸۰ کتاب زبان ویژه تخصصی بری کلیه رشته‌ها باعث جهشی علمی در دانشگاه‌هی کشور شد و ۳۶ جلد از آن مجموعه از ویراستاری یشان برخوردار شد.
۴- مترجم قرآن حکیم به زبانهی فارسی و انگلیسی و برخی از مشهورترین دعاها و متون شیمی بر پیه علم ترجمه به صورت ترجمه مفهومی، به ویژه بسیاری از غیر یرانیان (همچون هموطنان یرانی) پس از مطالعه قرآن حکیم که بری نخستین بار است که پیام قرآن و معنی و مفهوم یات آن را در می‌یابند.
۵- مؤسس"کانون فرهنگی نهضت اسلامی" قبل از پیروزی انقلاب اسلامی به یاری نویسندگان و هنرمندان سر شناس که (سپس به "حوزه اندیشه و هنر اسلامی" و "حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی" تغییر نام داد.) سرمایه‌هی نظری بری باروری نسل ادبی و هنری انقلاب را در اختیار آنان نهاد.
۶- داری درجه استادی هنرهی زیبا از دانشگاه یووا.
۷- استاد و رئیس دانشگاه شهید بهشتی و دانشکده ادبیات آن به انتخاب همکاران آن دانشگاه پس از پیروزی انقلاب.
۸- پیشنهاد دهنده طرح باز‌آموزی دبیران و مجری طرح در تعطیل دانشگاه‌ها.
۹- استاد نمونه و خادم قرآن کریم.
۱۰- یکی از ۵ عضو اصلی کمیته ترجمه آسیا.
۱۱- منتخب از سوی "سازمان نویسندگان آفریقا و آسیا" به عنوان شاعر مبارز و زن نخبه، افتخار آفرین و دانشمند مسلمان در سال ۲۰۰۶
۱۲- شاعر برگزیده به انتخاب نخستین جشنواره بین المللی فجر.
۱۳- پیشنهاد دهنده تأسیس "مرکز ترجمه قرآن به زبان‌هی خارجی" و "انجمن قلم".
۱۴- مؤلف ۱۶ کتاب شعر و اثر ترجمه، نقد ترجمه یا اصول ترجمه.
۱۵- گزیده نهج‌البلاغه (عربی، فارسی، انگلیسی)، ۱۳۸۷
۱۶- کتاب بیداری طنین
زن عاشورایی