• یکشنبه، ۰۹ بهمن ۱۳۹۰
  • یک پژوهش کیفی درباره خشونت خانگی علیه زنان
  • نسخه مناسب چاپ
    نسخه مناسب ذخيره
    ارسال به ايميل ديگران
    ارسال به ياهو مسنجر
    اندازه متن: +  -
    تعداد بازديد: 1047
    کد خبر: 2743

    viol.abuse2.jpg

     

    دﻳﺪﮔﺎه زﻧﺎن و ﻣﺮدان ﺗﻬﺮاﻧﻲ و ﺻﺎﺣﺒﻨﻈﺮان درﺑﺎره ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺧﺎﻧﮕﻲ ﻋﻠﻴﻪ زﻧﺎن در اﻳﺮان:    ﻚ ﭘﮋوﻫﺶ ﻛﻴﻔﻲ   

      دﻛﺘﺮ ﺑﺘﻮل اﺣﻤﺪی : اﺳﺘﺎدﻳﺎر، ﮔﺮوه ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و اﻗﺘﺼﺎد ﺑﻬﺪاﺷﺖ، داﻧﺸﻜﺪه ﺑﻬﺪاﺷﺖ و اﻧﺴﺘﻴﺘﻮ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ ، داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺗﻬﺮان، ﺗﻬﺮان، اﻳﺮان    دﻛﺘﺮ ﺳﻴﻤﻴﻦ ﻧﺎﺻﺮی : اﺳﺘﺎد,ﮔﺮوه ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻣﺤﻴﻂ، داﻧﺸﻜﺪه ﺑﻬﺪاﺷﺖ و اﻧﺴﺘﻴﺘﻮ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ، داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺗﻬﺮان، ﺗﻬﺮان، اﻳﺮان    ﻣﻌﺼﻮﻣﻪ ﻋﻠـﻲ   ﻣﺤﻤـﺪﻳﺎن: ﻣﺮﺑﻲ،ﮔـﺮوه اﻛﻮﻟـﻮژی اﻧﺴـﺎﻧﻲ، داﻧﺸـﻜﺪه ﺑﻬﺪاﺷـﺖ و اﻧﺴـﺘﻴﺘﻮ ﺗﺤﻘﻴﻘـﺎت ﺑﻬﺪاﺷـﺘﻲ ، داﻧﺸـﮕﺎه ﻋﻠـﻮم ﭘﺰﺷـﻜﻲ  ﺗﻬـﺮان، ﺗﻬـﺮان ،   اﻳـﺮان         

    دﻛﺘﺮﻣﺤﺴﻦ ﺷﻤﺲ:داﻧﺸﺠﻮ دوره دﻛﺘﺮی،ﮔﺮوه آﻣﻮزش و ارﺗﻘﺎء ﺳﻼﻣﺖ،داﻧﺸﻜﺪه ﺑﻬﺪاﺷﺖ واﻧﺴﺘﻴﺘﻮ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ،داﻧﺸﮕﺎهﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺗﻬﺮان، ﺗﻬﺮان،اﻳﺮان    

    زﻳﻨﺐ رﻧﺠﺒﺮ: ﺣﻘﻮﻗﺪان, ﻣﻌﺎوﻧﺖ آﻣﻮزﺷﻲ دادﮔﺴﺘﺮی ﺗﻬﺮان ، ﺗﻬﺮان ، اﻳﺮان    

    دﻛﺘﺮ ﻣﺎﻣﻚ ﺷﺮﻳﻌﺖ: ﻣﺘﺨﺼﺺ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻣﺎدر وﻛﻮدک، ﺗﻬﺮان ، اﻳﺮان    

    دﻛﺘﺮ ﻋﺰﻳﺰه اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﭘﻮر: رواﻧﭙﺰﺷﻚ، اداره ﺳﻼﻣﺖ روان وزارت ﺑﻬﺪاﺷﺖ, درﻣﺎن و آﻣﻮزش ﭘﺰﺷﻜﻲ ، ﺗﻬﺮان ، اﻳﺮان    

    دﻛﺘﺮ اﺑﻮاﻟﻘﺎﺳﻢ ﭘﻮررﺿﺎ: داﻧﺸﻴﺎر،ﮔﺮوه ﻋﻠﻮم ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ و اﻗﺘﺼﺎد ﺑﻬﺪاﺷﺖ،داﻧﺸﻜﺪه ﺑﻬﺪاﺷﺖ و اﻧﺴﺘﻴﺘﻮﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ،داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺗﻬﺮان، ﺗﻬﺮان، اﻳﺮان    

    دﻛﺘﺮ ﻣﺤﻤﻮد ﻣﺤﻤﻮدی: اﺳﺘﺎد،ﮔﺮوه اﭘﻴﺪﻣﻴﻮﻟﻮژی و آﻣﺎر زﻳﺴﺘﻲ، داﻧﺸﻜﺪه ﺑﻬﺪاﺷﺖ و اﻧﺴﺘﻴﺘﻮ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ، داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺗﻬﺮان، ﺗﻬﺮان ، اﻳﺮان    

    دﻛﺘﺮ ﻣﺴﻌﻮد ﻳﻮﻧﺴﻴﺎن : داﻧﺸﻴﺎر، ﮔﺮوه ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻣﺤﻴﻂ، داﻧﺸﻜﺪه ﺑﻬﺪاﺷﺖ و اﻧﺴﺘﻴﺘﻮﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ ، داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺗﻬﺮان، ﺗﻬﺮان، اﻳﺮان    

       ۱۳۸۷/۶/۱۹  : ﭘﺬﻳﺮش                ۱۳۸۶/۱۲/۲۲  : درﻳﺎﻓﺖ

       

    ﭼﻜﻴﺪ

     

     مقدمه

    زﻣﻴﻨﻪ و ﻫﺪف: ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺧﺎﻧﮕﻲ ﻋﻠﻴﻪ زﻧﺎن ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی اﻧﺴﺎﻧﻲ و ﺣﻘﻮق ﺑﺸﺮی، ﻳﻚ ﻣﺸﻜﻞ ﻋﻤﺪه ﺳﻼﻣﺘﻲ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﻲ آﻳﺪ و ﻋﻮاﻗﺐ ﺟﺴﻤﻲ، رواﻧﻲ و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ آن ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺳﻼﻣﺖ زﻧﺎن ، ﺧﺎﻧﻮاده و ﺟﺎﻣﻌﻪ را ﺑﻪ ﺧﻄﺮ اﻧﺪازد.  اﻳﻦ ﭘﺪﻳﺪه اﺧﺘﺼﺎص ﺑﻪ ﻳﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ و ﻳﺎ ﻃﺒﻘﻪ ﺧﺎص اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻧﺪارد و در ﻫﻤﻪ ﺟﻮاﻣﻊ و ﺗﻤﺎم ﻻﻳﻪ ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻗﺎﺑﻞ ردﻳﺎﺑﻲ اﺳﺖ، ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻣﻴﺰان ﺷﻴﻮع، ﻧﻮع، ﺷﺪت، ﻋﻮاﻗﺐ و ﻋﻮاﻣﻞ ﺧﻄﺮ آن ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ. در اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻋﻮاﻣﻞ زﻣﻴﻨﻪ ﺳﺎز ﺑﺮوز ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺧﺎﻧﮕﻲ ﻋﻠﻴﻪ زﻧﺎن در اﻳﺮان و راﻫﻜﺎرﻫﺎی ﭘﻴﺸﮕﻴﺮی از آن از دﻳﺪﮔﺎه زﻧﺎن و ﻣﺮدان ﺗﻬﺮاﻧﻲ و ﺻﺎﺣﺒﻨﻈﺮان اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ. 
     
    روش ﻛﺎر: در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﻛﻴﻔﻲ، اﺑﺘﺪا ﺟﻠﺴﺎت ﺑﺤﺚ ﮔﺮوﻫﻲ ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﺑﺎ ﺣﻀﻮر ۵۰ زوج از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان در ۸ ﮔﺮوه و در ﻃـﻲ دو روز اﻧﺠﺎم ﺷﺪ. از ﺟﻨﺴﻴﺖ، ﺳﻄﺢ ﺳﻮاد و ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺧﺎﻧﮕﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻼک ﻫﺎی ﺗﻘﺴﻴﻢ اﻓﺮاد ﺑﻪ ﮔﺮوه ﻫﺎی ﻫﺸـﺖ ﮔﺎﻧـﻪ اﺳـﺘﻔﺎده ﮔﺮدﻳـﺪ و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻞ از ﺑﺤﺚ ﻫﺎ دﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪی و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷﺪ. ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻧﺸﺴﺖ ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﻲ ﺑﺎ ﺣﻀﻮر ۵۰ ﻧﻔﺮ از ﺻـﺎﺣﺒﻨﻈﺮان و ﻣﺘﺨﺼﺼـﺎن ﻋﻠﻤـﻲ و اﺟﺮاﻳﻲ رﺷﺘﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﺑﺨﺶ ﻫﺎی داﻧﺸﮕﺎﻫﻲ و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ, ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﺳﻴﺎﺳﺖ ﮔﺬاری و اﺟﺮاﻳﻲ زﻳﺮﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺳﻪ ﻗـﻮه ﻣﻘﻘﻨـﻪ, ﻗﻀـﺎﻳﻴﻪ و ﻣﺠﺮﻳﻪ و ﻣﺮاﻛﺰ زﻧﺎن در ﺳﻪ ﮔﺮوه آﻣﻮزش ﻋﻤﻮﻣﻲ و اﻃﻼع رﺳﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ، ﻧﻘﺶ ﻧﻈﺎم ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ و ﻧﻈﺎم ﻗﻀﺎﻳﻲ ﻛﺸـﻮر ﺑـﻪ ﺑﺤـﺚ و ﺗﺒـﺎدل ﻧﻈـﺮ ﭘﺮداﺧﺘﻪ و ﻧﺘﺎﻳﺞ در ﻧﺸﺴﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺷﺪ.  
     
    ﻧﺘﺎﻳﺞ: ﻋﻮاﻣﻞ زﻣﻴﻨﻪ ﺳﺎز از ﻧﻈﺮ زوج ﻫﺎ و ﺻﺎﺣﺒﻨﻈﺮان در ﭼﻬﺎر ﮔﺮوه ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ﻋﻮاﻣﻞ اﻗﺘﺼﺎدی، ﻋﻮاﻣﻞ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ وﺣﻘﻮﻗﻲ، و ﻋﻮاﻣﻞ ﭘﺰﺷﻜﻲ، و راﻫﻜﺎرﻫﺎی ﭘﻴﺸﮕﻴﺮی و ﻛﻨﺘﺮل در ﺳﻪ دﺳﺘﻪ راﻫﻜﺎرﻫﺎی آﻣﻮزﺷﻲ، ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ و ﺣﻤﺎﻳﺘﻲ اراﺋﻪ ﮔﺮدﻳﺪ.  
     
    ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮی: آﻣﻮزش و اﻃﻼع رﺳﺎﻧﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای زوﺟﻴﻦ وﺟﺎﻣﻌﻪ ، ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻧﻈﺎم ﺳﻼﻣﺖ و ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪﺳﺎزی ﭘﺮﺳﻨﻞ و ﭘﺰﺷﻜﺎن ﺑﺮای ﻛﻤﻚ ﺑﻪ آﺳﻴﺐ دﻳﺪﮔﺎن و زﻧﺎن در ﻣﻌﺮض ﺧﺸﻮﻧﺖ ، ﺷﻔﺎف ﺳﺎزی ، اﺻﻼح و رﻓﻊ ﺧﻸﻫﺎی ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ و ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺿﻤﺎﻧﺖ اﺟﺮاﻳﻲ ﻗﻮاﻧﻴﻦ، ﺗﺎﺳﻴﺲ ﻣﺮﻛﺰ ﻣﻠﻲ ﭘﮋوﻫﺶ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰی، اﺣﺪاث ﻣﺮاﻛﺰ اﻣﻦ ﺑﺮای زﻧﺎن آﺳﻴﺐ دﻳﺪه از راﻫﻜﺎرﻫﺎی ﺿﺮوری اﺳﺖ.  
     
    واژﮔﺎن ﻛﻠﻴﺪی: ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺧﺎﻧﮕﻲ، زﻧﺎن، ﺗﻬﺮان 
    ﻣﻘﺪﻣﻪ    
        ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺧﺎﻧﮕﻲ ﻋﻠﻴﻪ زﻧﺎن ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی اﻧﺴﺎﻧﻲ و ﺣﻘﻮق ﺑﺸﺮی، ﻳﻚ ﻣﺸﻜﻞ ﻋﻤﺪه ﺳﻼﻣﺖ ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣﻲ آﻳﺪ و ﻋﻮاﻗﺐ ﺟﺴﻤﻲ، رواﻧﻲ و ﺣﺘﻲ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻧﺎﺷﻲ از آن ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺳﻼﻣﺖ زﻧﺎن ﺧﺎﻧﻮاده و ﺟﺎﻣﻌﻪ را ﺑﻪ ﺧﻄﺮ اﻧﺪازد.  ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ در ﻃﻲ ﺳﺎﻟﻴﺎن اﺧﻴﺮ، ﺑﺮرﺳﻲ اﺑﻌﺎد ﻣﺨﺘﻠﻒ اﻳﻦ ﻣﻌﻀﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﺳﻼﻣﺘﻲ، دﺳﺖ ﻣﺎﻳﻪ ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎی داﺧﻠﻲ و ﺧﺎرﺟﻲ ﻓﺮاواﻧﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ.  در ﺳﺎل ۱۹۹۳ ﺑﻴﺎﻧﻴﻪ ﺣﺬف ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻋﻠﻴﻪ زﻧﺎن ( UN Declaration on the  Elimination of Violence)  در ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ، اﻳﻦ ﺗﻌﺮﻳﻒ را ﺑﺮای ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻋﻠﻴﻪ زﻧﺎن اراﺋﻪ ﻛﺮد: "ﻫﺮ ﻧﻮع اﻗﺪام ﺧﺸﻮﻧﺖ آﻣﻴﺰ ﺟﻨﺴﻴﺘﻲ ﻛﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ آﺳﻴﺐ ﺑﺪﻧﻲ، ﺟﻨﺴﻲ ﻳﺎ رواﻧﻲ در زﻧﺎن ﺷﻮد (و ﻳﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﺑﺮوز آن زﻳﺎد ﺑﺎﺷﺪ)، ﺑﺮای زﻧﺎن رﻧﺞ آور ﺑﻮده ﻳﺎ ﺑﻪ ﻣﺤﺮوﻣﻴﺖ اﺟﺒﺎری از   آزادی ﻓﺮدی ﻳﺎ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﻨﺠﺮ ﮔﺮدد"(UN ۱۹۹۳). 
     
        ﺷﺎﻳﻊ ﺗﺮﻳﻦ ﻧﻮع ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻋﻠﻴـﻪ زﻧـﺎن، ﺧﺸـﻮﻧﺖ اﻋﻤـﺎل ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺮﻳﻚ زﻧﺪﮔﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ از آن ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﺧﺸـﻮﻧﺖ ﺧــﺎﻧﮕﻲ (Domestic Violence) ﻳــﺎ ﺧﺸــﻮﻧﺖ ﺗﻮﺳــﻂ ﺷــﺮﻳﻚ ﻧﺰدﻳــﻚ (Intimate Partner Violence) ﻳــﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد. اﻳﻦ ﻣﺸﻜﻞ ﺳﻼﻣﺖ را ﻣﻲ ﺗﻮان در ﺗﻤـﺎم ﺟﻮاﻣـﻊ و ﻻﻳﻪ ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﺸـﺎﻫﺪه ﻛـﺮد (Kranz et al. ۲۰۰۵).  
     
    ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻧﺸﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﻛﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺧﺎﻧﮕﻲ ﻳﻚ ﻋﻠﺖ ﻋﻤﺪه ﻣﺮگ و اﺑﺘﻼ در ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳـﺖ(  Dipo-Sidibe et al. ۲۰۰۶). آﻣﺎر ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﻫﺎی ﺷﻴﻮع اﻳﻦ ﻣﺸـﻜﻞ ﺳﻼﻣﺘﻲ در ﺟﻬﺎن ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ و ﭘﮋوﻫﺸـﮕﺮان ﻣﻴـﺰان ﻫـﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ را در اﻳﻦ ﻣﻮرد ذﻛﺮ ﻛﺮده اﻧﺪ. اﻳﻦ اﺧـﺘﻼف آﻣـﺎر ﺑـﻪ دﻟﻴﻞ ﺗﻔﺎوت در ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺧﺸﻮﻧﺖ، زﻣﺎن و ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺳـﺆال از زﻧــﺎن و ﻧﻴــﺰ ﺟﻤﻌﻴــﺖ ﻫــﺎی ﻣــﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌــﻪ ﻣــﻲ ﺑﺎﺷــﺪ (Bacchaus et al. ۲۰۰۴). آﻣﺎر ﺳﺎزﻣﺎن ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ آن اﺳﺖ ﻛﻪ ۱۶ ﺗـﺎ ۵۲ درﺻـﺪ زﻧـﺎن ﺗﻮﺳـﻂ ﺷـﺮﻳﻚ زﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮد ﻣﻮرد ﺧﺸﻮﻧﺖ واﻗﻊ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ و ۲۸ درﺻﺪ زﻧﺎن در ﻛﺸــﻮرﻫﺎی ﺗﻮﺳــﻌﻪ ﻳﺎﻓﺘــﻪ و ۱۸ ﺗــﺎ ۶۷ درﺻــﺪ زﻧــﺎن ﻛﺸﻮرﻫﺎی درﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺣﺪاﻗﻞ ﻳﻚ ﺑﺎر آزار ﺑﺪﻧﻲ را ﮔـﺰارش ﻛﺮده اﻧﺪ. ﺑﺮرﺳـﻲ ۵۰ ﻣﻄﺎﻟﻌـﻪ ﺟﻤﻌﻴﺘـﻲ در ﺳـﺎل ۱۹۹۹ در ۳۶
    ﻛﺸﻮر ﺟﻬﺎن ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ۱۰ ﺗﺎ ۶۰ درﺻﺪ زﻧﺎن ازدواج ﻛﺮده ﻳـﺎ دارای ﺷﺮﻳﻚ ﻧﺰدﻳﻚ، ﺣـﺪاﻗﻞ ﻳـﻚ ﺑﺎرﺧﺸـﻮﻧﺖ ﺟﺴـﻤﻲ را از ﺷــﺮﻳﻚ زﻧــﺪﮔﻲ ﺧــﻮد ﺗﺠﺮﺑــﻪ ﻛــﺮده اﻧــﺪ (  Amoakohene    .(۲۰۰۴
     
         ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺧﺎﻧﮕﻲ ﻋﻠﻴﻪ زﻧﺎن اﺧﺘﺼﺎص ﺑﻪ ﻳﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺧﺎص ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ و ﻳﺎ ﺳﻄﺢ ﻣﻌﻴﻨﻲ از اﻗﺘﺼﺎد و رﻓﺎه ﻧﺪارد و در ﻫﻤﻪ ﺟﻮاﻣﻊ و ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻻﻳﻪ ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻗﺎﺑﻞ ردﻳﺎﺑﻲ اﺳﺖ، ﻫﺮﭼﻨﺪ ﺷﻴﻮع، ﻧﻮع، ﺷﺪت، ﻋﻮاﻗﺐ و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺴﺎﻋﺪﻛﻨﻨﺪه اﻳﻦ ﭘﺪﻳﺪه ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ. اﻣﺎ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ رﺳﺪ زﻧﺎن در ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ اﻗﺘﺼﺎدی و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻫﺎی ﺑﺪﺗﺮ ﺧﺸﻮﻧﺖ را ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ و ﻋﻮاﻣﻠﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﻄﺢ ﺳﻮاد ﭘﺎﻳﻴﻦ، درآﻣﺪ ﻛﻢ، ﻓﻘﺮ ، ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻧﺪک و ﻣﺸﻜﻼت ﻧﺎﺷﻲ از ﻓﺮزﻧﺪآوری در اﻓﺮادی ﻛﻪ ﺑﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖ دﺳﺖ ﻣﻲ زﻧﻨﺪ ﻳﺎ ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ، ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ اﺳﺖ.  ﻣﺎﻫﻴﺖ اﻳﻦ ﭘﺪﻳﺪه در ﺑﺮﺧﻲ از ﻛﺸﻮرﻫﺎ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ. ﺑﺮای ﻣﺜﺎل در ﻛﺸﻮر ﻏﻨﺎ، ﺧﺸﻮﻧﺖ اﻋﻤﺎل ﺷﺪه ﻋﻠﻴﻪ زﻧﺎن ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی ﺷﺒﻪ ﻣﺬﻫﺒﻲ، اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ، ﺟﻨﺴﻲ، ﺑﺪﻧﻲ، ﻋﺎﻃﻔﻲ، رواﻧﻲ ﻳﺎ اﻗﺘﺼﺎدی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ (Amoakohene ۲۰۰۴).
     
    ﺷﺪت و ﺑﺰرﮔﻲ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺧﺎﻧﮕﻲ ﻋﻠﻴﻪ زﻧﺎن و ﻧﺤﻮه ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ آن ﺗﺎﺑﻊ ﻫﻨﺠﺎرﻫﺎ و ارزش ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻫﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﺖ، ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻧﻮع ﺑﺮداﺷﺖ و ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺧﺎﻧﮕﻲ ﻋﻠﻴﻪ زﻧﺎن، و ﻋﻮاﻣﻞ زﻣﻴﻨﻪ ﺳﺎز آن میﺗﻮاﻧﺪ ﻣﺘﻔﺎوت و واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻮع ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻮده و اﻳﻦ ﺗﻔﺎوﺗﻬﺎ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﻲ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻫﺎ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی ﭘﻴﺸﮕﻴﺮاﻧﻪ در ﺟﻮاﻣﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ را ﺗﻮﺟﻴﻪ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ.  
         
     ﺑﺎ وﺟﻮد ﺷﻴﻮع ﺑﺎﻻی ﻣﺴﺄﻟﻪ در ﺟﻮاﻣﻊ، ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻛﻤﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﻋﻮاﻣﻞ زﻣﻴﻨﻪ ﺳﺎز ﺑﺮوز آن اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ( Hindin and Adair ۲۰۰۲). از ﺳﻮی دﻳﮕﺮ اﻏﻠﺐ ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﺑﺮ روی ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﻏﻴﺮﺗﺼﺎدﻓﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻗﺮﺑﺎﻧﻴﺎن و ﻳﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺎﻟﻴﻨﻲ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﻤﻴﻢ ﺑﻪ ﻛﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻧﻴﺴﺖ ؛ ﺑﻪ ﻋﻼوه ، ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل اﻛﺜﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﻧﻮع ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻛﻤﻲ ﺑﻮده و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻋﻤﻴﻖ ﺗﺮ و از ﻧﻮع ﻛﻴﻔﻲ ﺑﺮای ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻪ وﺟﻮدآورﻧﺪه اﻳﻦ ﭘﺪﻳﺪه، ﻛﻤﺘﺮ دﻳﺪه  می شود  .(Plichta and Falik ۲۰۰۱)    
     
    در ﻛﺸﻮر ﻣﺎ ﻧﻴﺰ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺘﻌﺪد اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در دﻫﺔ اﺧﻴﺮ، وﺟﻮد اﻳﻦ ﭘﺪﻳﺪه و ﻋﻮارض و ﻣﺸﻜﻼت ﻧﺎﺷﻲ از آن را
    ﺗﺎﻳﻴﺪ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ.  در اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻋﻮاﻣﻞ زﻣﻴﻨﻪ ﺳﺎز ﺑﺮوز ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺧﺎﻧﮕﻲ ﻋﻠﻴﻪ زﻧﺎن در اﻳﺮان و راﻫﻜﺎرﻫﺎی ﭘﻴﺸﮕﻴﺮی از آن از دﻳﺪﮔﺎه زوﺟﻬﺎی ﺗﻬﺮاﻧﻲ ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ زﻧﺎن و ﻣﺮدان و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ دﻳﺪﮔﺎﻫﻬﺎی ﺻﺎﺣﺐ ﻧﻈﺮان و ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ. 
     

     

       alimoham@sina.tums.ac.ir :راﺑﻂ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪه
    مﺠﻠﻪ داﻧﺸﻜﺪه ﺑﻬﺪاﺷﺖ و اﻧﺴﺘﻴﺘﻮ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ   ﺻﻔﺤﺎت۶۷ - ۸۱, ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن۱۳۸۷ ﺷﻤﺎره ۲  دوره ۶   
    مطالب مرتبط:
    وضعیت زوجه نسبت به اموال حاصله در دوران زندگی مشترک
    مشارکت سیاسی زنان در ایران و جهان
    زنان و مشروطه؛ انجمن نسوان تبریز
    مطالعه ی کیفی نقش اینترنت در زندگی فردی و حرفه ای زنان متخصص
    «جنبش دفاع از حقوق زن» در گفتمان مقام معظم رهبری (مد ظله)